Is een duurzaamheidsverslag verplicht voor MKB?

Patrick de Veer · 05 apr 2026

Voor de meeste mkb-bedrijven is een duurzaamheidsverslag momenteel nog niet verplicht. De CSRD-wetgeving geldt voorlopig alleen voor grote bedrijven met meer dan 250 werknemers en een omzet boven 40 miljoen euro of een balanstotaal boven 20 miljoen euro. Wel ervaren veel mkb-bedrijven indirecte druk vanuit hun keten, omdat grote klanten steeds vaker om duurzaamheidsgegevens vragen voor hun eigen rapportage.

Voor welke mkb-bedrijven is een duurzaamheidsverslag verplicht?

Momenteel vallen slechts enkele mkb-bedrijven onder de CSRD-rapportageverplichting. Je bent verplicht om te rapporteren als je bedrijf voldoet aan minstens twee van deze drie criteria: meer dan 250 werknemers, een netto-omzet van meer dan 40 miljoen euro of een balanstotaal van meer dan 20 miljoen euro.

Deze drempelwaarden betekenen dat het overgrote deel van het Nederlandse mkb buiten de directe wetgeving valt. Ook beursgenoteerde bedrijven moeten rapporteren, ongeacht hun grootte, maar dit betreft voornamelijk grotere ondernemingen.

Er zijn wel uitzonderingen en bijzondere situaties. Dochterondernemingen van CSRD-plichtige bedrijven kunnen onder bepaalde omstandigheden ook verplicht zijn om te rapporteren. Ook bedrijven die actief zijn in bepaalde sectoren met hoge duurzaamheidsrisico’s kunnen in de toekomst onder uitgebreidere regelgeving vallen.

Hoewel je misschien niet direct verplicht bent, kun je wel te maken krijgen met rapportageverzoeken van grote klanten die zelf onder de CSRD vallen. Deze bedrijven hebben namelijk informatie nodig van hun hele waardeketen om hun eigen duurzaamheidsverslag compleet te maken.

Wat is het verschil tussen CSRD en vrijwillige duurzaamheidsrapportage?

CSRD-rapportage is wettelijk verplicht en volgt strikte Europese standaarden met externe controle door accountants. Vrijwillige rapportage geeft je de vrijheid om zelf te bepalen wat, hoe en wanneer je rapporteert over je duurzaamheidsprestaties.

Bij verplichte CSRD-rapportage moet je voldoen aan de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Dit betekent uitgebreide rapportage over milieu, sociale aspecten en governance, met een dubbele materialiteitsanalyse en externe verificatie. De rapporten moeten jaarlijks worden gepubliceerd en gecontroleerd.

Vrijwillige duurzaamheidsrapportage biedt veel meer flexibiliteit. Je kunt kiezen welke onderwerpen relevant zijn voor jouw bedrijf en stakeholders. Je bepaalt zelf de diepgang, frequentie en vorm van rapportage. Dit maakt het toegankelijker en minder kostbaar voor mkb-bedrijven.

Het voordeel van vrijwillige rapportage is dat je kunt starten met wat haalbaar is en dit geleidelijk kunt uitbreiden. Je kunt focussen op de duurzaamheidsthema’s die het meest relevant zijn voor jouw sector en bedrijfsvoering, zonder te verdrinken in complexe regelgeving.

Veel mkb-bedrijven kiezen voor een pragmatische aanpak: beginnen met vrijwillige rapportage om ervaring op te doen en systemen in te richten, zodat ze voorbereid zijn als verplichtingen in de toekomst worden uitgebreid.

Wanneer moet je als mkb-bedrijf beginnen met duurzaamheidsrapportage?

Start met duurzaamheidsrapportage zodra je merkt dat klanten, leveranciers of financiers erom vragen, of wanneer je zelf inzicht wilt in je duurzaamheidsprestaties. Wacht niet tot rapportage verplicht wordt, want dan loop je achter de feiten aan en mis je kansen.

Voor bedrijven die dicht bij de CSRD-drempelwaarden zitten, is het verstandig om nu al te beginnen. Als je groeit en boven de grenzen uitkomt, heb je dan je systemen en processen al op orde. Dit voorkomt stress en hoge kosten op het laatste moment.

Ook als je werkt voor grote klanten die onder de CSRD vallen, kun je beter proactief zijn. Deze bedrijven gaan steeds vaker duurzaamheidsgegevens opvragen bij hun leveranciers. Door voorbereid te zijn, versterk je je concurrentiepositie en behoud je belangrijke klantrelaties.

De praktijk laat zien dat bedrijven in sectoren zoals bouw, transport, handel en maakindustrie al veel vragen krijgen vanuit de keten. In deze sectoren is het slim om binnen het komende jaar te starten met meten en rapporteren.

Een goede vuistregel: begin met duurzaamheidsrapportage als meer dan 20% van je omzet afkomstig is van grote bedrijven, of als je regelmatig vragen krijgt over je CO₂-uitstoot, arbeidsomstandigheden of andere duurzaamheidsthema’s.

Welke gevolgen heeft het als je geen duurzaamheidsverslag maakt?

Voor bedrijven die wel onder de CSRD vallen maar niet rapporteren, kunnen juridische sancties volgen, zoals boetes of andere handhavingsmaatregelen. Daarnaast loop je het risico om belangrijke klanten te verliezen die duurzaamheidsgegevens nodig hebben voor hun eigen rapportage.

De directe juridische gevolgen zijn vooralsnog beperkt tot bedrijven die echt onder de CSRD-verplichting vallen. Voor hen kunnen toezichthouders boetes opleggen of andere maatregelen nemen. Ook accountants kunnen hun goedkeuring weigeren als de duurzaamheidsrapportage ontbreekt of onvoldoende is.

Veel belangrijker voor het mkb zijn de commerciële gevolgen van niet-rapporteren. Grote klanten die zelf moeten rapporteren, kunnen leveranciers zonder duurzaamheidsgegevens gaan mijden. Dit kan leiden tot verlies van opdrachten en omzet.

Ook financiers kijken steeds kritischer naar duurzaamheidsprestaties. Banken en investeerders kunnen hogere rentes rekenen of financiering weigeren aan bedrijven die geen inzicht geven in hun duurzaamheidsrisico’s.

Daarnaast mis je kansen om kosten te besparen door efficiënter om te gaan met energie, materialen en afval. Zonder meting en rapportage zie je deze verbeterkansen niet en loop je achter op concurrenten die wel duurzaam ondernemen.

Ten slotte kan je reputatie schade oplopen als stakeholders verwachten dat je transparant bent over duurzaamheid, maar je deze informatie niet kunt of wilt delen.

Hoe begin je met duurzaamheidsrapportage als mkb-bedrijf?

Begin met het in kaart brengen van je belangrijkste duurzaamheidsthema’s, zoals energieverbruik, CO₂-uitstoot en afvalproductie. Koppel deze gegevens aan je bestaande administratie en boekhoudpakketten om handmatig werk te vermijden. Focus eerst op wat meetbaar is en relevant is voor jouw sector.

De eerste stap is een materialiteitsanalyse: welke duurzaamheidsonderwerpen zijn het meest relevant voor jouw bedrijf en stakeholders? Denk aan energieverbruik, transport, inkoop, personeelsbeleid en afvalstromen. Kies drie tot vijf onderwerpen om mee te beginnen.

Vervolgens ga je data verzamelen uit systemen die je al hebt. Energierekeningen, brandstofkosten, afvalcontracten en HR-gegevens bevatten veel bruikbare informatie. Het doel is om deze gegevens structureel te verzamelen en om te zetten in relevante indicatoren.

Voor de technische uitvoering kun je kiezen uit verschillende opties. Sommige bedrijven starten met spreadsheets, maar dit wordt al snel bewerkelijk. Gespecialiseerde platforms kunnen data automatisch ophalen uit je bestaande systemen, zoals Exact Online of andere ERP-pakketten.

Wij hebben ons Bridge-platform ontwikkeld om precies dit probleem op te lossen voor mkb-bedrijven. Het koppelt naadloos met je bestaande systemen en zet financiële gegevens automatisch om in duurzaamheids-kpi’s. Zo kun je zonder technische kennis direct aan de slag met professionele rapportage.

Start klein, maar denk groot. Begin met wat haalbaar is en bouw dit geleidelijk uit. Zo creëer je een solide basis voor toekomstige rapportageverplichtingen en versterk je tegelijkertijd je concurrentiepositie door transparant duurzaam ondernemen.

Frequently Asked Questions

Hoe weet ik of mijn klanten binnenkort duurzaamheidsgegevens van mij gaan vragen?

Controleer of je belangrijkste klanten beursgenoteerd zijn of meer dan 250 werknemers hebben. Deze bedrijven vallen waarschijnlijk onder de CSRD en moeten vanaf 2025-2026 rapporteren over hun hele waardeketen. Je kunt ook proactief contact opnemen met je accountmanagers om te vragen naar hun toekomstige duurzaamheidsvereisten.

Wat kost het om als mkb-bedrijf te starten met duurzaamheidsrapportage?

De kosten variëren sterk afhankelijk van je aanpak. Een eenvoudige start met spreadsheets kost alleen tijd, maar wordt snel bewerkelijk. Gespecialiseerde platforms kosten meestal tussen de €100-500 per maand. De investering verdient zich vaak terug door energiebesparingen en het behouden van klanten die duurzaamheidsgegevens vereisen.

Welke duurzaamheidsgegevens vragen klanten het vaakst op?

De meest gevraagde gegevens zijn CO₂-uitstoot (scope 1, 2 en soms 3), energieverbruik, afvalproductie en recyclingpercentages. Ook arbeidsomstandigheden, diversiteit en governance worden steeds vaker uitgevraagd. Begin met het meten van je energieverbruik en CO₂-uitstoot, omdat deze het gemakkelijkst te kwantificeren zijn.

Kan ik duurzaamheidsrapportage combineren met mijn bestaande financiële administratie?

Ja, dit is zelfs aan te raden. Veel duurzaamheidsgegevens zitten al in je energierekeningen, brandstofkosten en andere uitgaven. Door deze te koppelen aan je boekhoudpakket kun je automatisch CO₂-berekeningen maken en trends volgen zonder extra handmatig werk.

Wat gebeurt er als ik fouten maak in mijn eerste duurzaamheidsrapport?

Voor vrijwillige rapportage zijn er geen juridische gevolgen bij fouten. Het belangrijkste is transparantie over je methodiek en eventuele onzekerheden. Begin met de gegevens die je hebt en verbeter je metingen geleidelijk. Stakeholders waarderen eerlijkheid over beperkingen meer dan perfecte cijfers die niet kloppen.

Hoe vaak moet ik als mkb-bedrijf rapporteren over duurzaamheid?

Voor vrijwillige rapportage bepaal je zelf de frequentie. Veel mkb-bedrijven starten met jaarlijkse rapportage, maar volgen hun belangrijkste indicatoren (zoals energieverbruik) maandelijks of per kwartaal. Dit geeft je beter inzicht in trends en helpt bij het nemen van tijdige maatregelen.

Moet ik mijn duurzaamheidsrapport laten controleren door een externe partij?

Voor vrijwillige rapportage is externe controle niet verplicht, maar kan wel je credibiliteit vergroten bij belangrijke klanten. Begin zonder externe controle en overweeg dit later als je rapportage professioneler wordt of als klanten erom vragen. De kosten voor externe verificatie zijn vaak pas rendabel bij grotere bedrijven.