Welke duurzaamheidseisen komen er de komende jaren aan?

De komende jaren brengen verschillende nieuwe duurzaamheidseisen voor Nederlandse bedrijven met zich mee. De belangrijkste is de CSRD-wetgeving, die vanaf 2025 geldt voor grote bedrijven en later wordt uitgebreid naar kleinere ondernemingen. Daarnaast komen er EU-taxonomieregels, due diligence-wetgeving voor toeleveringsketens en sectorspecifieke eisen. Ook mkb-bedrijven die niet direct rapportageplichtig zijn, krijgen hiermee te maken via hun klanten en leveranciers, die duurzaamheidsdata gaan opvragen.

Wat is de CSRD-wetgeving en voor welke bedrijven geldt deze?

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is Europese wetgeving die bedrijven verplicht om uitgebreid te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties. Vanaf januari 2025 geldt deze regelgeving voor grote bedrijven met meer dan 500 werknemers, gevolgd door middelgrote bedrijven vanaf 2026.

De CSRD vervangt de huidige NFRD (Non-Financial Reporting Directive) en stelt veel strengere eisen. Bedrijven moeten rapporteren volgens de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) en hun rapporten laten controleren door externe accountants.

Voor Nederlandse bedrijven gelden deze drempelwaarden:

Meer dan 250 werknemers
Een balanstotaal van meer dan 25 miljoen euro
Een netto-omzet van meer dan 50 miljoen euro

Bedrijven die aan twee van deze drie criteria voldoen, vallen onder de CSRD. De implementatie verloopt gefaseerd: grote beursgenoteerde bedrijven starten in 2025, gevolgd door andere grote bedrijven in 2026 en middelgrote bedrijven in 2027.

Welke andere duurzaamheidseisen komen er naast de CSRD aan?

Naast de CSRD komen er verschillende andere Europese en nationale regelgevingen die bedrijven raken. De EU-taxonomie bepaalt welke activiteiten als duurzaam gelden en beïnvloedt financiering en investeringen. Deze regels worden steeds belangrijker voor de toegang tot groene leningen en subsidies.

De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) verplicht bedrijven om hun hele waardeketen te controleren op mensenrechten- en milieurisico’s. Dit betekent dat je verantwoordelijk wordt voor wat er gebeurt bij je leveranciers en partners.

Op nationaal niveau werkt Nederland aan klimaatwetgeving die CO₂-reductiedoelstellingen wettelijk vastlegt. Daarnaast komen er sectorspecifieke eisen voor branches zoals de bouw (stikstofproblematiek), transport (emissienormen) en landbouw (duurzaamheidscertificering).

Ook de EU Green Deal brengt nieuwe regels mee voor de circulaire economie, waarbij bedrijven moeten rapporteren over afvalreductie en hergebruik van materialen. Dit raakt vooral productiebedrijven en handelaren.

Hoe beïnvloeden deze eisen je bedrijf als je niet direct rapportageplichtig bent?

Ook als je bedrijf niet direct onder de CSRD valt, krijg je er wel mee te maken via je klanten en partners. Grote bedrijven die wel moeten rapporteren, gaan duurzaamheidsdata opvragen bij hun hele leveranciersketen. Dit betekent dat je als mkb-bedrijf waarschijnlijk vragenlijsten krijgt over je CO₂-uitstoot, energieverbruik en sociale praktijken.

Banken en verzekeraars passen hun beleid ook aan. Ze beoordelen steeds vaker de duurzaamheidsrisico’s van bedrijven voordat ze leningen verstrekken of polissen afsluiten. Bedrijven zonder inzicht in hun duurzaamheidsprestaties kunnen hierdoor te maken krijgen met hogere kosten of afwijzingen.

In aanbestedingen wordt duurzaamheid een steeds belangrijker criterium. Overheden en grote bedrijven eisen bewijs van duurzame bedrijfsvoering van hun leveranciers. Zonder deze gegevens mis je kansen op opdrachten.

Het gaat dus niet alleen om compliance, maar ook om concurrentiekracht. Bedrijven die nu al werken aan duurzaam ondernemen en dit kunnen aantonen, krijgen een voorsprong op concurrenten die nog moeten beginnen.

Wanneer moet je beginnen met voorbereiden op duurzaamheidsrapportage?

Het beste moment om te beginnen is nu. Goede duurzaamheidsdata verzamelen kost tijd en je hebt minimaal een jaar aan gegevens nodig voor betrouwbare rapportage. Bedrijven die in 2026 moeten rapporteren, hebben dus eigenlijk al data nodig vanaf 2025.

Begin met een inventarisatie van welke gegevens je al hebt en welke je nog mist. De meeste bedrijven hebben al energierekeningen, afvalcijfers en personeelsgegevens, maar deze staan vaak verspreid over verschillende systemen.

De tweede stap is het opzetten van systemen die automatisch data verzamelen. Handmatige verzameling is tijdrovend en foutgevoelig. Koppelingen met je bestaande ERP-, HR- en financiële systemen maken het proces veel efficiënter.

Plan ook tijd in voor het uitzoeken welke duurzaamheidsthema’s relevant zijn voor jouw sector. Niet alle ESG-indicatoren zijn even belangrijk voor elk bedrijf. Een transportbedrijf focust op andere aspecten dan een IT-dienstverlener.

Hoe kun je je bedrijf het beste voorbereiden op deze veranderingen?

Start met een materialiteitsanalyse om te bepalen welke duurzaamheidsthema’s het meest relevant zijn voor jouw bedrijf en stakeholders. Richt je energie op de aspecten die echt impact hebben in plaats van alles tegelijk aan te pakken.

Maak een overzicht van je huidige datasystemen en kijk waar duurzaamheidsinformatie al beschikbaar is. Vaak zit er meer bruikbare data in je systemen dan je denkt, bijvoorbeeld in energiefacturen, reiskosten en de inkoopadministratie.

Investeer in automatisering door je duurzaamheidsrapportage te koppelen aan bestaande systemen. Dit voorkomt dubbel werk en zorgt voor betrouwbaardere cijfers. Handmatige processen zijn niet houdbaar als duurzaamheidsrapportage routine wordt.

Zorg voor interne bewustwording en training. Duurzaamheidsrapportage is niet alleen een taak voor de administratie, maar vraagt input van verschillende afdelingen. Maak duidelijke afspraken over wie welke data aanlevert.

Overweeg om samen te werken met specialisten die ervaring hebben met ESG-rapportage en systeemintegraties. Wij helpen mkb-bedrijven bij het opzetten van geautomatiseerde duurzaamheidsrapportage die aansluit bij bestaande bedrijfsprocessen. Ons Bridge-platform maakt duurzaam ondernemen praktisch en meetbaar door koppelingen met systemen zoals Exact Online en andere ERP-pakketten.

Frequently Asked Questions

Hoe weet ik of mijn bedrijf binnenkort onder de CSRD-rapportageplicht valt?

Controleer of je bedrijf voldoet aan minimaal twee van de drie criteria: meer dan 250 werknemers, een balanstotaal boven 25 miljoen euro, of een netto-omzet van meer dan 50 miljoen euro. Let op dat deze drempelwaarden kunnen veranderen en dat de EU overweegt om kleinere bedrijven ook onder de wetgeving te brengen. Houd daarom de ontwikkelingen goed in de gaten.

Welke concrete data moet ik nu al gaan verzamelen voor duurzaamheidsrapportage?

Begin met het verzamelen van energieverbruik (elektriciteit, gas, brandstof), CO₂-uitstoot van bedrijfsactiviteiten, afvalproductie en recyclingpercentages, waterverbruik, en personeelsgegevens zoals diversiteit en training. Zorg dat je deze data maandelijks bijhoudt en bewaar alle onderliggende documenten zoals facturen en meetrapporten.

Wat moet ik doen als grote klanten al duurzaamheidsdata van mij opvragen?

Reageer proactief door de gevraagde informatie zo volledig mogelijk te verstrekken, ook al is deze nog niet perfect. Geef transparant aan waar je nog lacunes hebt en toon je verbeterplannen. Gebruik deze verzoeken als kans om je eigen duurzaamheidsdata op orde te brengen, zodat je voorbereid bent op toekomstige vragen.

Kan ik duurzaamheidsrapportage koppelen aan mijn huidige boekhoudsysteem?

Ja, veel moderne ERP-systemen zoals Exact Online ondersteunen al koppelingen voor duurzaamheidsdata. Je kunt energiefacturen, reiskosten en inkoopgegevens automatisch laten doorstromen naar je duurzaamheidsrapportage. Dit bespaart tijd en voorkomt invoerfouten die ontstaan bij handmatige verwerking.

Wat zijn de grootste valkuilen bij het opstarten van duurzaamheidsrapportage?

De meest voorkomende fouten zijn: te laat beginnen met dataverzameling, alles handmatig willen doen zonder automatisering, en proberen om alle ESG-aspecten tegelijk aan te pakken. Focus eerst op de materiële thema's voor jouw sector en zorg voor betrouwbare basisdata voordat je uitbreidt naar complexere indicatoren.

Hoe kan ik mijn team voorbereiden op de nieuwe duurzaamheidseisen?

Organiseer interne workshops om bewustwording te creëren en maak duidelijke afspraken over wie welke duurzaamheidsdata aanlevert. Train medewerkers in het herkennen en vastleggen van relevante informatie. Benoem een duurzaamheidscoördinator die de verschillende datastromen bewaakt en zorgt voor consistente rapportage.

Moet ik externe hulp inschakelen of kan ik duurzaamheidsrapportage zelf opzetten?

Voor eenvoudige dataverzameling kun je vaak zelf beginnen, maar voor complexere aspecten zoals materialiteitsanalyses, systeemkoppelingen en compliance-checks is externe expertise waardevol. Specialisten kunnen je helpen om efficiënte processen op te zetten die tijd besparen en voldoen aan de steeds strengere eisen.