Wat is de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD)?

Patrick de Veer · 25 aug 2026

De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), ook wel CS3D genoemd, is een Europese richtlijn die grote bedrijven verplicht om mensenrechten en milieunormen te bewaken in hun volledige waardeketen. Dat betekent niet alleen wat er binnen de eigen muren gebeurt, maar ook wat leveranciers en afnemers doen. De richtlijn is in 2024 aangenomen en wordt de komende jaren stapsgewijs van kracht. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over de CSDDD.

Voor welke bedrijven geldt de CSDDD?

De CSDDD geldt voor grote Europese en niet-Europese bedrijven die boven bepaalde drempelwaarden uitkomen. Concreet gaat het om EU-bedrijven met meer dan 1.000 werknemers en een wereldwijde netto-omzet van meer dan 450 miljoen euro. Voor niet-EU-bedrijven geldt een vergelijkbare omzetdrempel, mits zij een significant deel van hun omzet in de EU behalen.

De richtlijn richt zich dus bewust op de grootste spelers in de markt. Kleine en middelgrote bedrijven vallen buiten de directe reikwijdte van de CSDDD, al betekent dat niet dat ze er niets van zullen merken. Meer daarover lees je verderop in dit artikel.

Ook financiële instellingen zoals banken en vermogensbeheerders vallen onder de richtlijn, al gelden voor hen op sommige punten aangepaste regels. De Europese Commissie heeft bij de uiteindelijke tekst bewust gekozen voor een gefaseerde en gerichte aanpak, om te voorkomen dat de administratieve last te groot wordt voor het bedrijfsleven als geheel.

Wat moet een bedrijf concreet doen onder de CSDDD?

Onder de CSDDD moeten bedrijven een zogenaamd due diligence-proces inrichten. Dat houdt in dat ze actief in kaart brengen welke risico’s op het gebied van mensenrechten en milieu er bestaan in hun activiteiten en toeleveringsketen, en dat ze stappen ondernemen om die risico’s te voorkomen of te beperken.

De verplichtingen zijn concreet en omvatten meerdere stappen:

Een due diligence-beleid opstellen en regelmatig bijwerken
Risico’s op negatieve effecten voor mens en milieu identificeren en beoordelen
Preventieve maatregelen nemen om risico’s te voorkomen
Bestaande negatieve effecten aanpakken en zo nodig verhelpen
Een klachten- en meldmechanisme instellen voor werknemers en andere betrokkenen
Jaarlijks rapporteren over de uitvoering van het due diligence-proces

Daarnaast moeten bedrijven een transitieplan opstellen dat aantoont hoe zij bijdragen aan de klimaatdoelstellingen van het Akkoord van Parijs. Het gaat dus om meer dan een eenmalige rapportage. Het is een doorlopend proces dat diep in de bedrijfsvoering verankerd moet zijn.

Wat is het verschil tussen de CSDDD en de CSRD?

De CSRD en de CSDDD zijn twee verschillende Europese richtlijnen die allebei over duurzaamheid gaan, maar vanuit een andere invalshoek. De CSRD verplicht bedrijven om te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties. De CSDDD verplicht bedrijven om actief te handelen en risico’s in de keten aan te pakken.

Kort gezegd: de CSRD gaat over transparantie, de CSDDD gaat over verantwoordelijkheid. Onder de CSRD breng je in kaart hoe jouw bedrijf presteert op milieu, sociaal beleid en governance. Onder de CSDDD moet je aantonen dat je ook buiten de eigen organisatie negatieve effecten actief probeert te voorkomen.

De twee richtlijnen vullen elkaar aan. Wie al bezig is met CSRD-rapportage heeft een goede basis voor de CSDDD, omdat veel van de benodigde data en processen overlappen. Denk aan het in kaart brengen van CO2-uitstoot in de keten, het monitoren van arbeidsomstandigheden bij leveranciers en het documenteren van beleid rondom mensenrechten.

Hoe beïnvloedt de CSDDD MKB-bedrijven als toeleverancier?

Hoewel MKB-bedrijven niet direct onder de CSDDD vallen, zullen veel van hen er indirect mee te maken krijgen. Grote bedrijven die wél onder de richtlijn vallen, zijn verplicht om risico’s in hun volledige toeleveringsketen te beoordelen. Dat betekent dat zij informatie gaan opvragen bij hun leveranciers, ook als dat kleinere bedrijven zijn.

Als jouw bedrijf levert aan een grote onderneming, kun je dus vragen verwachten over zaken als:

Jouw CO2-uitstoot en hoe je die berekent
Arbeidsomstandigheden en beleid rondom eerlijk werk
Hoe jij omgaat met milieu- en mensenrechtenrisico’s in jóuw keten
Of je beschikt over een duurzaamheidsbeleid of rapportage

Ketenverantwoordelijkheid is daarmee een groeiend thema voor het MKB. Bedrijven die hier niet op voorbereid zijn, lopen het risico contracten te verliezen of uit leverancierslijsten te worden gehaald. Omgekeerd biedt het ook een kans: wie aantoonbaar duurzaam opereert, onderscheidt zich positief als partner voor grote ondernemingen.

Welke sancties staan er op het niet naleven van de CSDDD?

De CSDDD voorziet in stevige sancties voor bedrijven die de verplichtingen niet nakomen. Lidstaten zijn verplicht om toezichthouders aan te wijzen die handhaving kunnen afdwingen. De maximale boete bedraagt minimaal vijf procent van de wereldwijde netto-omzet van het bedrijf. Dat is een aanzienlijk bedrag voor grote multinationals.

Naast financiële sancties is er ook de mogelijkheid van civiele aansprakelijkheid. Slachtoffers van schade die aantoonbaar is veroorzaakt doordat een bedrijf zijn due diligence-verplichtingen niet heeft nageleefd, kunnen een schadevergoeding eisen via de rechter. Dat is een relatief nieuwe stap in Europese regelgeving en maakt de CSDDD juridisch gezien een serieus instrument.

Bedrijven die tijdig een goed ingericht due diligence-proces hebben opgezet, kunnen aansprakelijkheid beperken door aan te tonen dat zij alle redelijke maatregelen hebben genomen. Documentatie en transparantie zijn daarbij je beste bescherming.

Wanneer gaat de CSDDD in en wat is de tijdlijn?

De CSDDD is in 2024 formeel aangenomen door de Europese Unie. De richtlijn treedt gefaseerd in werking, waarbij de eerste groep bedrijven in 2027 aan de verplichtingen moet voldoen. Daarna volgen stapsgewijs meer bedrijven, afhankelijk van hun omvang.

De globale tijdlijn ziet er als volgt uit:

2024: CSDDD officieel aangenomen en gepubliceerd in het EU-publicatieblad
2026: Deadline voor EU-lidstaten om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving
2027: Eerste verplichtingen gelden voor de allergrootste bedrijven (meer dan 5.000 werknemers en meer dan 1,5 miljard euro omzet)
2028: Verplichtingen uitgebreid naar bedrijven boven de drempelwaarden van 1.000 werknemers en 450 miljoen euro omzet

In 2026 zitten we dus midden in de implementatiefase. Grote bedrijven zijn nu bezig met het inrichten van hun due diligence-processen, en dat heeft directe gevolgen voor hun toeleveranciers. Voor MKB-bedrijven is dit het moment om zich voor te bereiden, ook als de richtlijn formeel niet op hen van toepassing is.

Nog niet zeker waar jouw bedrijf staat betreft duurzaamheid? Doe de gratis Duurzaamheid Status pre-scan en in tien minuten weet je waar je staat. Geen registratie, direct resultaat.

Frequently Asked Questions

Hoe begin ik met het opzetten van een due diligence-proces als mijn bedrijf net onder de CSDDD valt?

Een goed startpunt is het uitvoeren van een risicoanalyse van je volledige waardeketen: breng in kaart waar de grootste risico’s op het gebied van mensenrechten en milieu zich bevinden. Vervolgens stel je een due diligence-beleid op en wijs je intern een verantwoordelijke aan voor de uitvoering. Veel bedrijven beginnen met een gap-analyse om te bepalen welke processen en documentatie al aanwezig zijn en wat er nog ontbreekt.

Moet ik als bedrijf alle leveranciers in mijn keten controleren, ook die ver stroomopwaarts zitten?

De CSDDD hanteert een risicogebaseerde aanpak: je hoeft niet elke leverancier even intensief te controleren, maar je moet je inspanningen richten op de gebieden met de grootste risico’s. Directe leveranciers (tier 1) vallen altijd binnen de scope, maar voor diepere lagen in de keten geldt dat je proportioneel moet handelen op basis van de geïdentificeerde risico’s. In de praktijk betekent dit dat je prioriteit geeft aan sectoren of regio’s die bekend staan om hoge risico’s, zoals textielfabricage in bepaalde landen of grondstoffenwinning.

Wat is het verschil tussen de CSDDD en de al bestaande OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen?

De OESO-richtlijnen zijn vrijwillige internationale normen voor verantwoord ondernemen, terwijl de CSDDD een juridisch bindende Europese richtlijn is met handhaving en sancties. De CSDDD is inhoudelijk wel sterk gebaseerd op de OESO-richtlijnen en de UN Guiding Principles on Business and Human Rights. Bedrijven die al werken volgens de OESO-richtlijnen hebben dus een voorsprong, maar moeten er rekening mee houden dat de CSDDD ook formele documentatie, rapportage en klachtenmechanismen vereist.

Hoe ga ik om met leveranciers die niet willen meewerken aan mijn due diligence-verzoeken?

Als een leverancier niet meewerkt, moet je als bedrijf dit documenteren en een plan van aanpak opstellen. De CSDDD verwacht dat je redelijke inspanningen levert, wat kan betekenen dat je contractuele clausules toevoegt, alternatieve leveranciers zoekt of de samenwerking beëindigt als risico’s niet beheersbaar zijn. Het is verstandig om al bij het afsluiten van nieuwe leverancierscontracten duurzaamheids- en due diligence-clausules op te nemen, zodat medewerking contractueel is vastgelegd.

Kan een bedrijf aansprakelijk worden gesteld voor schade veroorzaakt door een leverancier, ook als het bedrijf zelf niets fout heeft gedaan?

De civiele aansprakelijkheid onder de CSDDD is gekoppeld aan het naleven van de due diligence-verplichtingen: als je aantoonbaar alle redelijke maatregelen hebt genomen, biedt dat bescherming tegen aansprakelijkheid. Je bent dus niet automatisch aansprakelijk voor elk incident in je keten, maar je moet wel kunnen bewijzen dat je de risico’s serieus hebt beoordeeld en aangepakt. Goede documentatie van je due diligence-proces is daarom cruciaal als juridisch schild.

Welke tools of standaarden kan ik gebruiken om mijn due diligence-proces te structureren?

Er zijn verschillende erkende frameworks die je kunt gebruiken als leidraad, zoals de OESO Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct, de UN Guiding Principles Reporting Framework en sectorspecifieke OESO-richtlijnen voor bijvoorbeeld de agri-food of textielsector. Daarnaast zijn er digitale platforms zoals EcoVadis, Sedex of Sustainabill waarmee je leveranciersdata kunt verzamelen en risico’s kunt monitoren. De Europese Commissie zal ook ondersteunende richtsnoeren publiceren om bedrijven te helpen bij de implementatie.

Wat zijn de meest gemaakte fouten bij de voorbereiding op de CSDDD?

Een veelgemaakte fout is het behandelen van de CSDDD als een eenmalig compliance-project in plaats van een doorlopend bedrijfsproces. Andere valkuilen zijn het onderschatten van de diepte van de ketenanalyse, het niet betrekken van interne afdelingen zoals inkoop, legal en HR, en het uitstellen van leveranciersgesprekken tot vlak voor de deadline. Bedrijven die nu al starten met een gefaseerde aanpak en intern draagvlak opbouwen, staan straks veel sterker dan bedrijven die alles op het laatste moment proberen te regelen.