Wat is CSRD en geldt het voor mijn bedrijf?

Patrick de Veer · 15 aug 2026

De CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) is een Europese wet die bedrijven verplicht te rapporteren over hun impact op mens, milieu en maatschappij. Voor grote beursgenoteerde bedrijven geldt de verplichting al, maar de CSRD wordt stapsgewijs uitgebreid naar steeds meer bedrijven, waaronder een groot deel van het MKB. Of jouw bedrijf nu al verplicht is of binnenkort wordt, het loont om te begrijpen wat er van je verwacht wordt en hoe je je kunt voorbereiden. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over CSRD voor het MKB.

Voor welke bedrijven geldt de CSRD-verplichting?

De CSRD is verplicht voor bedrijven die aan twee of meer van de volgende drie criteria voldoen: meer dan 250 medewerkers, een jaaromzet boven de 40 miljoen euro, of een balanstotaal boven de 20 miljoen euro. Kleine bedrijven vallen hier in de meeste gevallen buiten, maar dat betekent niet dat CSRD irrelevant is voor het MKB.

Veel MKB-bedrijven worden indirect geraakt doordat grote klanten of opdrachtgevers rapportageverplichtingen hebben over hun hele keten. Die grote partijen moeten namelijk ook informatie aanleveren over hun leveranciers en partners. Dat heet ketenverantwoordelijkheid, en het betekent dat ketenverantwoordelijkheid voor MKB-eisen in de praktijk al geldt, ook zonder directe wettelijke verplichting.

Daarnaast bestaat er een vrijwillige standaard voor kleinere bedrijven: de VSME-standaard (Voluntary Small and Medium Enterprise). Die geeft MKB-bedrijven een toegankelijk kader om toch gestructureerd over duurzaamheid te rapporteren, zonder aan de volledige CSRD te hoeven voldoen.

Wat moet er precies in een CSRD-rapport staan?

Een CSRD-rapport moet inzicht geven in hoe een bedrijf omgaat met milieu, sociale onderwerpen en goed bestuur, ook wel ESG genoemd. Dat betekent concreet: informatie over CO2-uitstoot, energieverbruik, arbeidsomstandigheden, diversiteit, eerlijke beloning en hoe het bedrijf risico’s en kansen op duurzaamheidsgebied beheert.

De rapportage is gebaseerd op het principe van dubbele materialiteit. Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg dat je twee kanten belicht: welke impact heeft jouw bedrijf op de wereld, én welke duurzaamheidsrisico’s hebben impact op jouw bedrijf? Beide perspectieven moeten in het rapport terugkomen.

Praktische onderwerpen die vaak terugkomen in CSRD-rapporten zijn onder andere:

CO2-uitstoot berekenen voor het MKB, inclusief scope 1, 2 en 3 emissies
Een gender pay gap analyse voor het MKB, met inzicht in beloningsverschillen
Personeelsverloop verlagen als MKB door verzuim en retentie inzichtelijk te maken
Informatie over leveranciers en de duurzaamheidsprestaties in de keten
Governance-structuren en hoe het bedrijf beslissingen neemt over duurzaamheid

Wat is het verschil tussen CSRD en ESRS?

De CSRD is de wet, de ESRS zijn de regels die bepalen hoe je rapporteert. CSRD staat voor de Europese richtlijn die de verplichting tot duurzaamheidsrapportage vastlegt. ESRS staat voor European Sustainability Reporting Standards en zijn de concrete standaarden die beschrijven welke informatie je precies moet aanleveren en hoe je die moet presenteren.

Vergelijk het zo: de CSRD zegt dat je een rapport moet maken, de ESRS zeggen wat er in dat rapport moet staan en op welke manier. Er zijn meerdere ESRS-standaarden, elk gericht op een ander onderwerp, zoals klimaat (E1), biodiversiteit (E4), eigen medewerkers (S1) of zakelijke partners in de keten (S2).

Voor MKB-bedrijven die vrijwillig willen rapporteren, is er een vereenvoudigde versie: de ESRS VSME. Die bevat een beknopte basismodule en een optionele uitgebreidere module, zodat kleinere bedrijven kunnen kiezen hoever ze gaan zonder overspoeld te worden door rapportageverplichtingen die voor grote ondernemingen zijn bedoeld.

Wat zijn de gevolgen als je niet aan de CSRD voldoet?

Als jouw bedrijf formeel verplicht is onder de CSRD en je rapporteert niet, riskeer je boetes en juridische gevolgen. De exacte sancties worden per lidstaat vastgesteld, maar handhaving neemt toe naarmate de richtlijn verder wordt uitgerold. Buiten de directe juridische risico’s zijn er ook praktische gevolgen.

Bedrijven die niet rapporteren lopen het risico uitgesloten te worden van aanbestedingen, financieringsaanvragen of samenwerkingen met grote partijen die zelf wel moeten rapporteren. Banken en investeerders vragen steeds vaker om duurzaamheidsdata voordat ze een lening of investering goedkeuren. Klanten in de B2B-markt stellen vergelijkbare eisen aan hun leveranciers.

Voor MKB-bedrijven die formeel nog niet verplicht zijn, is het risico dus minder juridisch maar wel commercieel: wie geen inzicht heeft in zijn eigen duurzaamheidsprestaties, verliest terrein ten opzichte van concurrenten die dat wel hebben.

Hoe begin je met CSRD-rapportage als MKB-bedrijf?

Begin met een nulmeting. Voordat je kunt rapporteren, moet je weten waar je nu staat op het gebied van milieu, mensen en bestuur. Dat hoeft niet meteen perfect te zijn, maar je hebt een startpunt nodig om voortgang te kunnen meten en doelen te stellen.

Een praktische aanpak in stappen:

Breng je huidige situatie in kaart. Kijk naar energieverbruik, CO2-uitstoot, personeelsgegevens zoals verzuim en personeelsverloop, en hoe je omgaat met leveranciers.
Bepaal wat materieel is voor jouw bedrijf. Niet elk thema is even relevant voor elke sector. Een transportbedrijf kijkt anders naar CO2-uitstoot dan een adviesbureau.
Zorg dat je data betrouwbaar en traceerbaar zijn. Rapportages moeten controleerbaar zijn. Werk met systemen die een audittrail bijhouden.
Gebruik bestaande databronnen. Veel informatie die je nodig hebt, zit al in je ERP-, HR- of financiële systemen. Je hoeft niet opnieuw te beginnen.
Werk stapsgewijs. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Begin met de onderwerpen die het meest relevant zijn voor jouw bedrijf en bouw van daaruit verder.

Wanneer moet mijn bedrijf klaar zijn voor CSRD?

De CSRD wordt gefaseerd ingevoerd. Grote beursgenoteerde bedrijven rapporteren al over boekjaar 2024. Middelgrote niet-beursgenoteerde bedrijven die aan de criteria voldoen, volgen met rapportage over boekjaar 2025. Voor kleinere bedrijven en MKB-bedrijven die niet direct verplicht zijn, gelden vooralsnog geen harde deadlines, maar de indirecte druk vanuit de keten neemt elk jaar toe.

In 2026 is het voor veel MKB-bedrijven al merkbaar dat grote klanten en opdrachtgevers actief om duurzaamheidsinformatie vragen. Wie dan nog geen inzicht heeft in zijn eigen prestaties, staat met lege handen. Het is daarom verstandig om niet te wachten op een formele verplichting, maar nu al te beginnen met het verzamelen van de juiste data.

Houd ook in de gaten dat wetgeving kan veranderen. De Europese Commissie herziet de CSRD-drempelwaarden en implementatietermijnen regelmatig. Wat vandaag vrijwillig is, kan morgen verplicht zijn. Wie nu begint, heeft straks een voorsprong.

Nog niet zeker waar jouw bedrijf staat betreft duurzaamheid? Doe de gratis Duurzaamheid Status pre-scan en in tien minuten weet je waar je staat. Geen registratie, direct resultaat.

Frequently Asked Questions

Moet ik als MKB-bedrijf ook rapporteren over mijn leveranciers?

Als je zelf niet direct CSRD-plichtig bent, hoef je formeel niet te rapporteren over je leveranciers. Maar als jij zelf leverancier bent van een groot bedrijf dat wél moet rapporteren, kan die partij jou vragen om duurzaamheidsdata aan te leveren over jouw activiteiten. Het is daarom slim om alvast inzicht te krijgen in je eigen keten: welke leveranciers gebruik jij, en wat weet je over hun milieu- en sociale prestaties?

Wat is het verschil tussen scope 1, 2 en 3 emissies, en welke zijn relevant voor mijn bedrijf?

Scope 1 betreft directe uitstoot uit eigen bronnen, zoals bedrijfsvoertuigen of een gasgestookte verwarming. Scope 2 gaat over indirecte uitstoot door ingekochte energie, zoals elektriciteit. Scope 3 is de breedste categorie en omvat alle overige indirecte uitstoot in je keten, zoals zakenreizen, ingekochte goederen en het gebruik van jouw producten door klanten. Voor de meeste MKB-bedrijven is scope 3 de grootste én meest uitdagende categorie om in kaart te brengen, maar ook de meest waardevolle voor ketenpartners die jou om data vragen.

Kan ik bestaande software gebruiken voor CSRD-rapportage, of heb ik speciale tools nodig?

Je hoeft niet per se nieuwe software aan te schaffen. Veel van de benodigde data zit al in je bestaande ERP-, HR- of boekhoudpakket. Het gaat er vooral om dat je die data structureel bijhoudt en kunt exporteren op een manier die controleerbaar en traceerbaar is. Er zijn wel gespecialiseerde duurzaamheidsplatformen beschikbaar die helpen bij het automatisch verzamelen, structureren en rapporteren van ESG-data, wat tijdwinst oplevert naarmate de rapportage complexer wordt.

Hoe uitgebreid moet mijn eerste duurzaamheidsrapport zijn?

Als je voor het eerst rapporteert, is volledigheid minder belangrijk dan consistentie en betrouwbaarheid. Begin met de thema’s die het meest materieel zijn voor jouw sector en bedrijfsgrootte, en documenteer duidelijk welke data je wel en niet hebt kunnen verzamelen en waarom. Een eerlijk, beknopt rapport op basis van de VSME-standaard is waardevoller dan een uitgebreid rapport vol onbetrouwbare schattingen. Bouw elk jaar verder uit zodra je databronnen en processen beter op orde zijn.

Wat is een dubbele materialiteitsanalyse en hoe voer ik die uit als MKB-bedrijf?

Een dubbele materialiteitsanalyse brengt twee dingen in kaart: welke impact heeft jouw bedrijf op mens en milieu, én welke duurzaamheidsrisico’s en -kansen hebben impact op jouw bedrijf zelf. In de praktijk doe je dit door samen met relevante stakeholders, zoals medewerkers, klanten en leveranciers, te bepalen welke ESG-thema’s het meest significant zijn voor jouw specifieke situatie. Voor MKB-bedrijven hoeft dit geen complex traject te zijn; een gestructureerde workshop of vragenlijst met een kleine groep betrokkenen is vaak al voldoende als startpunt.

Wat zijn de meest gemaakte fouten bij een eerste CSRD-voorbereiding?

Een veelgemaakte fout is te laat beginnen en vervolgens data te schatten in plaats van te meten, wat de betrouwbaarheid van je rapport ondermijnt. Een andere valkuil is het proberen te rapporteren over álle ESRS-thema’s tegelijk, terwijl een gerichte aanpak op de meest materiële onderwerpen veel effectiever is. Tot slot onderschatten veel bedrijven het belang van een audittrail: zorg altijd dat je kunt aantonen waar je data vandaan komen, want externe verificatie van duurzaamheidsrapporten wordt steeds vaker vereist.

Kan ik de CSRD-voorbereiding combineren met andere duurzaamheidsinitiatieven die ik al heb lopen?

Absoluut, en dat is zelfs aan te raden. Als je al werkt met een CO2-footprint, een ISO 14001-certificering, een MVO-jaarverslag of een B Corp-traject, bouw dan voort op die bestaande data en structuren in plaats van opnieuw te beginnen. CSRD vraagt om een specifiek rapportageformat, maar de onderliggende data overlappen sterk met andere duurzaamheidsstandaarden. Door bestaande initiatieven te koppelen aan je CSRD-voorbereiding bespaar je tijd en vergroot je de interne draagvlak voor het traject.