Wat zijn de verplichte rapportage-onderdelen onder CSRD voor het MKB?

Patrick de Veer · 10 aug 2026

De CSRD-rapportageplicht geldt voor de meeste MKB-bedrijven niet direct, maar indirect wel degelijk. Grote ondernemingen die al moeten rapporteren, zijn verplicht om ook duurzaamheidsdata bij hun leveranciers en partners op te vragen. Als jij aan zo’n keten levert, krijg je dus vroeg of laat te maken met CSRD-eisen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over wat CSRD precies inhoudt voor het MKB en hoe je je voorbereidt.

Geldt de CSRD-rapportageplicht ook voor kleine bedrijven?

De directe CSRD-verplichting geldt in 2026 nog niet voor het MKB. De wet richt zich in de eerste fase op grote beursgenoteerde bedrijven en grote niet-beursgenoteerde ondernemingen die voldoen aan minimaal twee van drie drempelwaarden: meer dan 250 medewerkers, een omzet boven 50 miljoen euro of een balanstotaal boven 25 miljoen euro. Kleine en middelgrote bedrijven vallen buiten deze directe verplichting.

Toch is “niet verplicht” niet hetzelfde als “niets aan de hand.” Grote bedrijven die wel moeten rapporteren, zijn verantwoordelijk voor hun volledige waardeketen. Dat betekent dat zij data opvragen bij hun leveranciers, inclusief MKB-bedrijven. Als jij levert aan een groot bedrijf of werkt in sectoren als bouw, transport, voeding of zakelijke dienstverlening, is de kans groot dat je al dit jaar concrete vragen krijgt over jouw CO2-uitstoot, arbeidsomstandigheden of inkoopbeleid. Ketenverantwoordelijkheid is voor het MKB daarmee een van de meest tastbare gevolgen van CSRD.

Wat zijn de verplichte inhoudelijke onderdelen van een CSRD-rapport?

Een CSRD-rapport moet verslag doen van drie pijlers: milieu (Environment), mensen en arbeidsomstandigheden (Social) en goed bestuur (Governance). Binnen deze drie pijlers zijn bedrijven verplicht te rapporteren over hun strategie, doelstellingen, risico’s, prestaties en beleid. Het rapport moet worden opgenomen in het bestuursverslag en voldoen aan de Europese ESRS-standaarden.

Concreet betekent dit dat een rapporterende onderneming onder andere het volgende moet beschrijven:

De CO2-uitstoot, berekend over scope 1, 2 en 3 (inclusief de keten)
Het energieverbruik en de plannen om dit te verminderen
Arbeidsomstandigheden, personeelsverloop en diversiteitsbeleid
Een gender pay gap-analyse: het verschil in beloning tussen mannen en vrouwen
Mensenrechtenbeleid in de toeleveringsketen
Antikorruptiebeleid en bestuursstructuur

Al deze onderdelen moeten worden onderbouwd met meetbare data en een volledige audittrail, zodat een externe accountant de informatie kan controleren. Dat laatste is een belangrijk verschil met vrijwillige duurzaamheidsverslagen van vroeger: de informatie moet verifieerbaar zijn.

Wat is een dubbele materialiteitsanalyse en waarom is die verplicht?

Een dubbele materialiteitsanalyse is een verplicht onderdeel van CSRD waarbij een bedrijf vanuit twee invalshoeken beoordeelt welke duurzaamheidsonderwerpen relevant zijn. Enerzijds kijk je naar de impact van jouw bedrijf op mens en milieu (impactmaterialiteit). Anderzijds kijk je naar de financiële risico’s en kansen die duurzaamheidsontwikkelingen voor jouw bedrijf opleveren (financiële materialiteit).

Deze analyse bepaalt welke onderwerpen je vervolgens uitgebreid moet rapporteren en welke je buiten beschouwing mag laten. Dat maakt de dubbele materialiteitsanalyse het fundament van het hele CSRD-rapport. Een transportbedrijf zal andere onderwerpen als materieel aanmerken dan een softwarebedrijf, ook al rapporteren ze allebei volgens dezelfde ESRS-standaarden. De analyse moet goed gedocumenteerd zijn, want een accountant toetst of de keuzes logisch en consistent zijn.

Welke ESRS-standaarden zijn relevant voor het MKB?

De ESRS-standaarden (European Sustainability Reporting Standards) zijn de officiële rapportagestandaarden die horen bij CSRD. Er zijn twee soorten: de algemene standaarden die voor iedereen gelden, en de thematische standaarden die afhangen van de uitkomst van de materialiteitsanalyse. Voor het MKB dat indirect te maken krijgt met CSRD-verzoeken, zijn met name een paar standaarden relevant.

De meest gevraagde standaarden in de praktijk zijn:

ESRS E1 over klimaat: hier valt de CO2-uitstootberekening onder, inclusief scope 3-emissies uit de keten
ESRS S1 over eigen medewerkers: personeelsverloop verlagen, arbeidsomstandigheden en de gender pay gap-analyse vallen hieronder
ESRS S2 over ketenverantwoordelijkheid: dit gaat over arbeidsomstandigheden bij leveranciers en toeleveranciers
ESRS G1 over bedrijfsethiek: antikorruptie en transparantie in bestuursprocessen

MKB-bedrijven die data aanleveren aan grote klanten, worden het vaakst bevraagd op ESRS E1 en S1. Die twee standaarden zijn dan ook een goed startpunt om je op voor te bereiden.

Hoe verschilt CSRD-rapportage van een gewone jaarrekening?

Een jaarrekening rapporteert over financiële prestaties: omzet, winst, kosten en vermogen. CSRD-rapportage gaat over niet-financiële prestaties: wat doet jouw bedrijf op het gebied van milieu, mensen en bestuur? De twee verslagen vullen elkaar aan, maar meten fundamenteel andere dingen.

Een paar concrete verschillen:

Een jaarrekening kijkt terug; CSRD-rapportage kijkt ook vooruit met doelstellingen en risicoanalyses
Een jaarrekening gaat over geldstromen; CSRD gaat ook over CO2-stromen, personeelsdata en ketenverantwoordelijkheid
Een jaarrekening wordt gecontroleerd door een accountant op financiële juistheid; CSRD-rapportage wordt gecontroleerd op inhoudelijke betrouwbaarheid en methodologische consistentie
Een jaarrekening is grotendeels gestandaardiseerd; een CSRD-rapport is deels maatwerk op basis van de materialiteitsanalyse

Dat laatste punt is ook een kans: je hoeft niet over alles te rapporteren, alleen over wat materieel is voor jouw bedrijf en sector.

Wat zijn de meest voorkomende fouten bij CSRD-rapportage?

De meest voorkomende fout is beginnen met rapporteren zonder eerst een goede materialiteitsanalyse te doen. Bedrijven schrijven dan uitgebreide stukken over onderwerpen die voor hun sector nauwelijks relevant zijn, terwijl de echt belangrijke thema’s onderbelicht blijven. Dat kost tijd en levert een rapport op dat niet voldoet aan de eisen.

Andere veelgemaakte fouten zijn:

CO2-uitstoot berekenen zonder scope 3 mee te nemen, terwijl dat voor de meeste bedrijven verreweg het grootste deel van de uitstoot is
Kwalitatieve claims doen zonder meetbare onderbouwing, zoals “wij investeren in onze medewerkers” zonder data over personeelsverloop, verzuim of de gender pay gap
Geen audittrail bijhouden, waardoor een accountant de data niet kan verifiëren
Ketenverantwoordelijkheid negeren, terwijl juist de indirecte emissies en arbeidsomstandigheden bij leveranciers steeds zwaarder wegen
Wachten tot het verplicht is, waardoor je zonder historische data zit voor trendanalyses

Hoe kan een MKB-bedrijf beginnen met CSRD-rapportage?

De beste eerste stap is een nulmeting: breng in kaart waar je nu staat op de drie ESG-pijlers. Dat geeft je een feitelijk startpunt en laat zien welke data je al hebt en welke je nog moet verzamelen. Zonder nulmeting weet je niet wat je mist en is elke volgende stap gissen.

Een praktische aanpak voor het MKB:

Doe een nulmeting op milieu, medewerkers en governance. Inventariseer welke data al beschikbaar is in je ERP-, HR- of financieel systeem.
Voer een materialiteitsanalyse uit om te bepalen welke thema’s relevant zijn voor jouw sector en bedrijf.
Begin met dataverzameling op de meest gevraagde onderwerpen: CO2-uitstoot berekenen, personeelsverloop en de gender pay gap-analyse.
Zorg voor een audittrail door data te documenteren en te koppelen aan bronnen.
Bouw stapsgewijs aan je rapportage. Je hoeft niet meteen alles perfect te hebben.

Voor MKB-bedrijven die data aanleveren aan grote klanten, is het slim om te beginnen met de onderwerpen die die klanten het vaakst vragen: emissiedata en arbeidsomstandigheden staan bovenaan de lijst. Wij zien bij GreenAumatic dat bedrijven die vroeg beginnen met gestructureerde dataverzameling, veel minder tijd kwijt zijn aan het uiteindelijke rapport dan bedrijven die alles op het laatste moment bij elkaar moeten sprokkelen.

Nog niet zeker waar jouw bedrijf staat betreft duurzaamheid? Doe de gratis Duurzaamheid Status pre-scan en in tien minuten weet je waar je staat. Geen registratie, direct resultaat.

Frequently Asked Questions

Hoe lang duurt het gemiddeld om een CSRD-rapport op te stellen?

Voor bedrijven die al gestructureerd data bijhouden, duurt het opstellen van een eerste CSRD-rapport doorgaans drie tot zes maanden. Bedrijven die nog geen systematische dataverzameling hebben ingericht, zijn vaak zes tot twaalf maanden bezig, vooral omdat het verzamelen van historische data en het opzetten van een audittrail tijdrovend is. Hoe eerder je begint met het structureren van je data, hoe korter het rapportageproces uiteindelijk duurt.

Wat als mijn grote klant al dit jaar om CSRD-data vraagt, maar ik nog nergens mee begonnen ben?

Begin dan direct met de twee meest gevraagde onderdelen: een CO2-uitstootberekening (scope 1 en 2 als minimum) en basisdata over je medewerkers, zoals personeelsverloop en loonverschillen. Wees transparant naar je klant over wat je al kunt aanleveren en wat je nog aan het opbouwen bent. Veel grote bedrijven accepteren in deze beginfase een gefaseerde aanlevering, mits je aantoont dat je actief bezig bent met het inrichten van je rapportageproces.

Moet ik een externe consultant inhuren voor CSRD-rapportage, of kan ik dit intern doen?

Dat hangt af van de beschikbare kennis en capaciteit binnen je bedrijf. De materialiteitsanalyse en de eerste nulmeting kun je met de juiste tools grotendeels intern uitvoeren, zeker als je gebruikmaakt van gespecialiseerde software die je door het proces begeleidt. Voor de accountantscontrole en de vertaling van data naar ESRS-standaarden is externe expertise vaak wel waardevol, met name bij de eerste rapportage. Een hybride aanpak, waarbij je intern de data verzamelt en extern laat toetsen, is voor veel MKB-bedrijven de meest kostenefficiënte route.

Hoe bereken ik scope 3-emissies als mijn leveranciers zelf geen CO2-data bijhouden?

Als directe data van leveranciers ontbreekt, mag je werken met erkende emissiefactoren uit databases zoals Ecoinvent, het IPCC of sectorspecifieke bronnen van het CBS. Je baseert de berekening dan op inkoopvolumes, transportkilometers of energieverbruik, gecombineerd met gemiddelde emissiefactoren voor die activiteit. Dit levert een schatting op die methodologisch verantwoord is, mits je de aannames goed documenteert. Naarmate je leveranciers zelf beter gaan meten, kun je de geschatte cijfers stapsgewijs vervangen door werkelijke data.

Wat is het verschil tussen CSRD en andere duurzaamheidsstandaarden zoals GRI of ISO 14001?

GRI (Global Reporting Initiative) en ISO 14001 zijn vrijwillige standaarden die bedrijven zelf kunnen kiezen om hun duurzaamheidsprestaties te rapporteren of te certificeren. CSRD is Europese wetgeving met een rapportageplicht en bijbehorende ESRS-standaarden die juridisch bindend zijn voor bedrijven die onder de drempelwaarden vallen. Een belangrijk praktisch verschil is dat CSRD-rapportage verplicht extern gecontroleerd moet worden door een accountant, terwijl GRI-rapporten en ISO-certificeringen dat niet per se vereisen. Bestaande GRI-rapportages kunnen wel een goede basis vormen voor de overstap naar CSRD.

Geldt de CSRD ook voor bedrijven buiten de EU die aan Europese bedrijven leveren?

Indirect wel. Niet-Europese leveranciers vallen niet zelf onder de CSRD-wetgeving, maar hun Europese afnemers zijn verantwoordelijk voor scope 3-emissies en ketenverantwoordelijkheid in hun CSRD-rapport. Dat betekent dat ook niet-Europese toeleveranciers in de praktijk steeds vaker om ESG-data worden gevraagd door hun Europese klanten. Voor bedrijven buiten de EU die willen blijven leveren aan de Europese markt, is het dus strategisch slim om nu al te beginnen met het bijhouden van relevante duurzaamheidsdata.

Wat zijn de gevolgen als een bedrijf dat wél verplicht is te rapporteren, geen CSRD-rapport indient?

Bedrijven die onder de directe CSRD-verplichting vallen en niet of onvolledig rapporteren, riskeren handhaving door nationale toezichthouders, in Nederland de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Concreet kunnen dat boetes zijn, maar ook reputatieschade en het verlies van toegang tot financiering, omdat banken en investeerders ESG-data steeds vaker als voorwaarde stellen. Daarnaast kunnen grote opdrachtgevers en aanbestedende diensten een volledig CSRD-rapport als contractuele eis opnemen, waardoor niet-rapporterende bedrijven opdrachten mislopen.